|
ERMENİ İSYANLARI
Türkiye de yaşayan Ermeni Milleti tarihten gelen gelenliğini devam ettirmiştir.
Osmanlının en iyi nimetlerinden faydalanmasına rağmen ihanetten vazgeçme
mişlerdir. Emperyalist devletlerin imkanlarından beslenen Hinça, Taşnak militanları ve sömürü ülkelerinin misyonerleri halkı kışkırtmışlardır.Hatta Ermeni din adamları bire bir ayınlar vererek halkı kışkırtmışlardır.
ERZURUM İSYANI
En fazla isyan Erzurum da olmuştur. Erzurum isyanının kararı Yedi Kule Ermeni hastanesine de verilmiştir.
Ermeni isyanlarında kullanılan silahlar Rusyadan temin edilmiştir. Bu silahlar
Kiliselerde depolanırdı.
Ermeni halkını kışkırtmak için “Müdaf-i Vatandaşlar Teşkilatının kurucusu Gergasyan Ermeni halkına şöyle sesleniyordu ”Türkler mundardır,Kiliseye giremezler” diye haykırdı.Osmanlı yetkileri silahları kiliselerde depolandığını öğrendiklerinde arama emri çıkarıldı.Bu arama 20.Hazıran.1890 yılında yapılınca Ermeniler isyan çıkartı aramda görevli, bir polis.bir subay ve iki asker şehit oldu .Bu isyan Ermenilerin isyanının başlangıcı oldu.
MERZİFON, KAYSERİ VE YOZGAT İSYANI
Hinçaklar İngilterenin emriyle isyan planları yaptılar.Üs olarak Merzifondakı Amerikan Kolejini kullanmışlar.Çetenin başına kolejde görevli öğretmen Karabet Tomyan, katipliğe Ohannas Kayayanı getirdiler.
Yozgat-Osmancıkta barikat kurarak posta zabıtalarını öldürdüler. Merzifon Derbentte jandarma Karakolunu basarak askerleri öldürdüler.
Kayserlideki Ermeniler örgütlenerek yollarda barikat kurarak köylüleri öldürdüler. Gün geçmiyordu kan akmasın.
BİRİNCİ SASON İSYANI
Sason Siirte bağlı dağlık bir alandır.1890 yılında başlayarak 3 yıl içinde yapılan örgütlenmeyi Mihran Dardayan adında bir Ermeni üslenmişti. Sonunda devlete karşı ayaklanma planlandı. İstanbul Hinçak üyesi Murat lakaplı Hanbarsun Boyacıyan Kafkas yaya Taşmaklarla görüşerek 8.Ağustos.1894 de isyan çıkardılar. Sivil Müslüman halkın kanı döküldü.
BABİALİ NÜMAYIŞI
Bu isyanı Patrik İzmiliyan Örgütlemiş ve başlatmıştır. İzmir liyan Kum kapıda 3-4 kişiye hitaben yapmış olduğu ayin de ”Haçın, Hilali yenme zamanı geldi” Ermenileri Kışkırtı Emperyalist devletlerin
Zeytuni Maraş sanmağına bağlı Ceyhan nehri ile Göksu arasında dağlık alandır. Buradaki Ermeniler Bizansların baskısıyla Kars yöresinden göç eden Ermeniler
dir.Bu Ermeniler eşkıyalıkla geçinirlerdi devlete vergi vermezlerdi.Hinçak komi-
Tecilleri aynı günde İstanbul da isyan çıkardılar. Zeytunda 14 defa isyan çıkardılar.
Ermeni Tarihçi Astarcıyan ”Ermenilerin Türk Milletine eziyet etmiştir” ifade-sini itiraf etmektedir.
VAN İSYANI
Van Vilayetinin yanında kı bir binada Ermeni geçlerine savaş talimi veriliyordu. Bölgedeki Kürtleri öldürürlerdir. Destek olmayan Ermeni tüccarlarını
Öldürüyorlardı. Hatta;Ruhani rahip Boğos u acımasızca öldürdüler.
Ermeniler 1.Haziran.1896 yılında devriye gezen askerlerı öldürdüler ve yine
Silahları Rusya dan temin ediyorlardı.
OSMANLI BANKASINA YAPILAN SALDIRI
26.Ağustos.1896 yılında Ermeniler daha örgütlü eylem düzenledi.Amaçları seslerini daha fazla duyurmaktır.Bu saldırıda yine dışarıdan beslenen Taşnak ve Hinçak örgütünün eli kanlı canileri düzenlemişlerdir.Eylem etkili ve başarılı olması için Beyoğlu yakınlarında evler kiralayarak 8-10 kişilik guruplar halinde yerleştirdiler.Yine bu olayın baş aktörü Patrik İzmiliyan vardı.Saldırı başarısız
Oldu. Yine olan sivil halka oldu.
2. SASON İSYANI
2.Sason isyanını daha profesyanel militanlarla yaptılar.400 Militan Rus ordusunda eğitim almışlardı. Durmadan silah sevkıyatı yaparak. Kiliselere depoluyorlardı. Sevkıyata engel olmak isteyen Mazrik Kürt Aşiretine çok büyük zararlar verdiler. Bu isyanı insan kasabı Serap adlı militan yön vermiştir.
İsyanı çok sayıda kayıpla Mehmet Ali Paşa bastırdı.
ABDULHAMİT’E SUİKAST TEŞEBÜSÜ
1904 yılında Sofrada suikast planlaması yapıldı.
Suikast Abdulhamidin Cuma namazından Yıldız Camiden çıkıp 42 saniye zamanda arabasına ulaşacağı hesaplanmıştır. Planı uygulamak için zaman ayarlı bomba yerleştirildi. Ancak; Abdülhamit Şeyhul islamla sohbet edince bomba zamanında patladı.26 Müslüman öldü,56 müslüman yaralandı.
Suikastçı Belçikalı Jorris yakalandı.
ADANA İSYANI
14.Nisan.1909 da büyük isyan yapan Ermeniler Adnayı kana buladı.
Bu isyanı örgütleyen Piskopos Müşeng dı.
31.MART OLAYLARI
Kaynak:
ERMENİLER(Hüdavendigar ONUR)
Ermeni meselesi(Erhan KOYUNCU)
|
